(მცირე მიმოხილვა)

ბათუმში უმაღლესი საგანმანათლებლო კერის დაარსება გახდა ილია ჭავჭავაძისა და მისი თანამოძმეების მიერ დაწყებული გზის გაგრძელება. 1935 წელს ვაჟთა გიმნაზიის შენობაში სამასწავლებლო სასწავლებლის შექმნით საფუძველი ჩაეყარა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტს, რომელიც დღეს არსებობის 90 წლის იუბილეს აღნიშნავს.
1936 წლიდან იგი, როგორც პედაგოგიური ინსტიტუტი, აგრძელებს თავის საქმიანობას და მალევე ენიჭება შოთა რუსთაველის სახელი, რომელსაც ღირსეულად ატარებს.

უმაღლესი განათლების კერის დაარსება სათანადოდ აისახა იმ პერიოდის რეგიონულ პრესაში. იმ დროისათვის ძირითადი ორგანო გახლდათ 1921 წელს დაარსებული გაზეთი „საბჭოთა აჭარა“, რომელიც ოფიციალურ ბეჭდვით ორგანოს წარმოადგენდა.
1935 წლის გაზეთის მიმოხილვა, რომელიც მაშინ „საბჭოთა აჭარისტანად“ იწოდებოდა, გვიჩვენებს, თუ რა დიდ ინტერესს იჩენდა პერიოდული პრესა რეგიონში მიმდინარე საგანმანათლებლო პროცესების მიმართ. პირველი სექტემბრის ნომერი მთლიანად ეძღვნება ახალგაზრდობის საერთაშორისო დღეს, თუმცა შემდეგ ნომრებშიც შეხვდებით სასწავლო პროცესის მიმდინარეობასთან დაკავშირებულ სტატიებს.
მაგალითად, 11 სექტემბრის ნომერი აქვეყნებს ცნობას, რომ სასწავლებლის ბიბლიოთეკა მზადაა სასწავლო პროცესის წარმართვისათვის, ხოლო 15 სექტემბრის ნომერი გვესაუბრება სასწავლებელში ჩარიცხულ წარჩინებულ მოსწავლეებზე და გვთავაზობს მათ ფოტოებსაც.

საინტერესოა გაზეთის ნოემბრის ნომერიც, რომელშიც ოქტომბრის წლისთავისადმი მიძღვნილი სტატიების გვერდით წარმოდგენილია პედაგოგიური სასწავლებლის იმ წარჩინებული სტუდენტების ფოტოსურათები, რომლებიც 1917 წელს იბადნენ და რევოლუციის თანატოლები გახლდნენ.

მზარდმა კონტინგენტმა განაპირობა ინსტიტუტის ახალი კორპუსის მშენებლობის აუცილებლობა, რომლის მშენებლობა 1977 წელს დაიწყო და ექსპლუატაციაში 1982 წელს შევიდა.
1982 წლის „საბჭოთა აჭარის“ პირველი სექტემბრის ნომერი ამ მნიშვნელოვან მოვლენას აშუქებს და ხაზს უსვამს ახალი შენობის მნიშვნელობას, რაც ახალ პერსპექტივებს უსახავდა თავად სასწავლებელს.

1936 წლის 158-ე ნომერი აქვეყნებს ა. დარახველიძის წერილს „პედაგოგიური ინსტიტუტი“, რომელიც სრულ ინფორმაციას გვაწვდის ინსტიტუტში მიმდინარე სასწავლო პროცესისა და სხვა აქტივობების შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ წერილი კომუნისტური პათოსითაა დაწერილი, ის dennoch საინტერესო ცნობებს შეიცავს.
წერილში ვკითხულობთ:
„1935–1936 სასწავლო წლისათვის დაწესებული კონტინგენტი — 160 კაცი დიდი გადაჭარბებით შესრულდა. ეს არის ლენინურ–სტალინური და ნაციონალური პოლიტიკის ურყევად გატარების შედეგი, საუკეთესო გამოხატულება იმისა, თუ რა უსაზღვროდ ზრუნავს ლენინ–სტალინის დიადი პარტია, საყვარელი ბელადი გენიოსი სტალინი და საბჭოთა ხელისუფლება ჩვენი ქვეყნის ხალხთა მომავალი სამეურნეო და კულტურული აღორძინების, ნაციონალურ რესპუბლიკებში ახალი კადრების აღზრდისა და მშრომელთა შემოქმედებითი ნიჭისა და ენერგიის მძლავრი გაფურჩქვნისათვის.“

1936 წლის 185-ე ნომერი გვაცნობს ინსტიტუტის ახალ სტუდენტებს და აღნიშნავს, რომ ბათუმში სასწავლებლად ჩამოდიან არა მხოლოდ აჭარის რაიონებიდან, არამედ მიმდებარე რეგიონებიდანაც, რაც კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს ამ უმაღლესი სასწავლებლის მნიშვნელობას დასავლეთ საქართველოსათვის.
„სხვა რეგიონებიდანაც შემოდიან სასწავლად ბათუმის სამასწავლებლო ინსტიტუტში. აი, მიხეილ გიორგაძე — იგი ლანჩხუთის რაიონიდანაა.“

„საბჭოთა აჭარის“ 1936 წლის 189-ე ნომერი აქვეყნებს წერილს „კადრების სამჭედლო“, რომელიც დასრულებული სასწავლო წლის ერთგვარ შეჯამებას აკეთებს და მკითხველს აცნობს სასწავლებელში მისაღები გამოცდების ორგანიზების შესახებ.

1938 წელს სასწავლებელს შოთა რუსთაველის სახელი მიენიჭა, რომელსაც დღემდე ატარებს. მართალია, ამ წლის ოფიციალურ პრესაში ამ გადაწყვეტილების ამსახველი მასალა ვერ მოიძებნა, თუმცა ერთ-ერთი სტატია სათაურით „მასწავლებელთა ახალი კადრები“ სასწავლებელს განათლების უმთავრეს კერად მოიხსენიებს და სასწავლო წლის ბოლოს აქვეყნებს რუსთაველის სახელობის ბათუმის სამასწავლებლო ინსტიტუტის ფრიადოსან კურსდამთავრებულთა ფოტოს.

1939 წლის 153-ე ნომერი მთელ გვერდს უთმობს სამასწავლებლო ინსტიტუტს. ის გვაცნობს ბათუმის რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო სამასწავლებლო ინსტიტუტის პირველ კურსდამთავრებულებს და გვთავაზობს სტატიებს: „პედაგოგიური კადრების სამჭედლო“, „ახალი ადამიანები“ და „ინსტიტუტის სასწავლო–სამეცნიერო მუშაობა“.

1945 წელს სამასწავლებლო ინსტიტუტის ბაზაზე კვლავ ამოქმედდა პედაგოგიური ინსტიტუტი. ამ მხრივ საინტერესოა ინსტიტუტის სასწავლო ნაწილის გამგის, ა. დარახველიძის წერილი „პედაგოგიური ინსტიტუტი“, რომელშიც ნათქვამია, რომ მისი გახსნა მნიშვნელოვანი იყო არა მხოლოდ აჭარის, არამედ მეზობელი რეგიონებისთვისაც. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ინსტიტუტის მატერიალურ–ტექნიკურ ბაზასა და სტუდენტების საცხოვრებელ პირობებს, რაც ღირსეული კადრების აღზრდის მნიშვნელოვან საფუძველს ქმნიდა.

ბათუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი მუდმივად მზარდ უმაღლეს სასწავლო დაწესებულებად ჩამოყალიბდა. მან შეძლო მასწავლებელთა კადრებით უზრუნველეყო არა მხოლოდ აჭარა და მისი მაღალმთიანი რაიონები, არამედ მთელი დასავლეთ საქართველო.

1990 წელს პედაგოგიური ინსტიტუტის ბაზაზე დაარსდა ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, რამაც სასწავლებელს კიდევ უფრო მეტი შესაძლებლობა მისცა, სწავლებისა და განათლების პროცესი გაეფართოებინა და მრავალმხრივი მიმართულებებით წარემართა.
ეს მოვლენა რეგიონული პრესის მიღმაც არ დარჩენილა: თუ პირველ სექტემბრის ნომერი მხოლოდ მაშინდელი ხელმძღვანელის მილოცვას აქვეყნებდა, 8 სექტემბრის ნომერი მთლიანად ამ მოვლენას ეხებოდა.
საინტერესოა უნივერსიტეტის იმჟამინდელი რექტორის, დურსუნ ბალაძის წერილი „ახდენილი ოცნება“, რომელშიც საუბარია ბათუმის საუნივერსიტეტო ქალაქად ქცევის პერსპექტივებზე.

ეს ნომერი მთლიანად აგებულია იმდროინდელი გამოჩენილი სახელმწიფო მოღვაწეების, მეცნიერებისა და ხელოვნების გამორჩეული წარმომადგენლების მილოცვებით. აქ შეხვდებით თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მაშინდელი რექტორის — ნოდარ ამაღლობელის, თელავის პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორის — როინ ჭიკაძის, აკადემიკოს დავით ხახუტაიშვილის, შოთა როყვას, ზაზა სიხარულიძის, მაყვალა მრევლიშვილის, ნაზი კილასონიას, მარიკა ბარათაშვილის, ნინო თოფჩიშვილის, კლავდია დევდარიანის და სხვათა მისალმებებს.
რედაქციას არც უნივერსიტეტის პირველი სტუდენტები დავიწყებია და მათი სიხარულიც გაუზიარებია.

ამ მცირე მიმოხილვიდან გამომდინარე, უნივერსიტეტის თითოეული ნაბიჯი სათანადოდ აისახებოდა რეგიონული პრესის ფურცლებზე. დღესაც მასმედია ფეხდაფეხ მიჰყვება უნივერსიტეტის ცხოვრებას, რითაც მომავალი თაობებისთვის ქმნის ისტორიის მნიშვნელოვან მატიანეს.